صنعت قالین افغانستان

 قالین افغانستان در عرصه رقابت بین المللی اکثراً مقام اول را از آن خود نموده است. صنعت قالین در کشور ما از سابقه ی طولانی برخوردار میباشد و صفحات شمال بخصوص ترکمن های افغانستان در ین صنعت مهارت و شهرت خاصی دارند. قالین افغانی تا قبل از سال 1357 رشد طبیعی خود را می پیمود اما تحولات و جنگهای بعدی، اثرات بسیار ناگواری را روی این صنعت بجا گذاشت. بخصوص بعد از تجاوز اتحاد شوروی سابق و بمبارانهای متواتر اکثریت قالین بافان کشور مجبور به ترک وطن گردیدند.

با ورود مهاجرین به کشورهای ایران و پاکستان، بیشترین سود را پاکستان از ین ناحیه نصیب گردید. دولت پاکستان با امکانات وسیعی که از لحاظ دسترسی به مواد خام قالین؛ مانند: پشم، تار و رنگ و همچنین کارگاه های کوچک و بزرگ قالین بافی، دستگاه های شست و شو، ماشین های قیچی کاری و سایر موارد داشت، بیشترین سود را بدست آورد. کشور پاکستان که در صنعت قالین در گذشته، هیچگونه شهرتی نداشت با صدور قالین های افغانی با مارک پاکستان در جمع تولید کننده های بزرگ قالین قرار گرفت. امروز قالین یکی از اقلام بزرگ صادراتی آن کشور را میسازد. با آنکه افغانستان در سال گذشته حدود 2 ملیون متر مربع قالین تولید داشت اما صرف 10 در صد این قالین از طریق دولت افغانستان به ایتالیا، آلمان، انگلستان، دوبی، جاپان، امریکا وسایر کشورها صادرگردیده است. متباقی 90 درصد قالین افغانی بعد از ورود به پاکستان، بخصوص بعد از شست و قیچی کاری درین کشور،  با مارک پاکستانی بخارج صادر شده است.

بعد از سقوط طالبان، دولت افغانستان گامهای مهمی در راستای رشد مجدد صنعت قالین و تشویق قالین بافان کشور گذاشته است، از جمله دایر نمودن نمایشگاه هایی در سطح ملی و بین المللی، که نهایت مفید بوده و به اعتبار و ارزش قالین افغانی افزوده است. اما اقدامات بیشترلازم است تا قالین های افغانی بعد از ین با هویت خودش به کشورهای جهان صادر شود نه با مارک کشورهای همسایه بخصوص پاکستان. عواملی که سبب شده تا صنعت قالین افغانی در داخل کشور دچارتنگنا گردد قرار ذیل است:

1. سهولت هایی که دولت پاکستان برای قالین بافان افغان مقیم پاکستان مساعد ساخته است. با آنکه پاکستان بعد از تشکیل دولت جمهوری اسلامی افغانستان، بیشترین فشار را بر خروج مهاجرین افغانی وارد ساخته است و همه روزه مهاجرین مورد اذیت، تحقیروتوهین پولیس قرار میگیرد؛ زندانها را به بهانه های مختلف از وجود این مهاجرین پر میسازند؛ اما در همین اوضاع و احوال سهولت هایی را برای قالین بافان افغان مساعد ساخته است که حتـا برایشان شناخت کارت (تذکره) پاکستانی نیز میدهند.

2. مهیا ساختن مواد خام مانند پشم، ابریشم، رنگ، تار و غیره به نرخ نازل.

3. فراهم ساختن دستگاه های کوچک و بزرگ قالین بافی، شست و شوی قالین و ماشین های قیچی در شرایط نسبتاًً سهلتر.

4. خرید قالین های بافته شده از مهاجرین و صدور آن با حجم زیاد با مارک پاکستانی به خارج از پاکستان.

5. باز گذاشتن سرحد خود بروی قالین های نا تکمیل افغانی که زمینۀ شست و قیچی و حتـا صدور از طریق خاک پاکستان به خارج از آن، مساعد می باشد.

بر علاوه دو عامل دیگر در افغانستان سبب آسیب پذیری صنعت قالین گردیده است.

 الف- ورود فرش و قالین های ماشینی ساخت ایران و ترکیه به نرخ نازل به بازارهای افغانستان. این قالین و فرش ها چنان صدمه یی به صنعت قالین افغانی وارد ساخته است که بجز افراد محدود جامعه، مردم عادی را توان خرید قالین های دستی افغانی نمیباشد. درحالیکه فقیرترین افراد جامعه از فرش ها و قالین های ایرانی و ترکی میتوانند استفاده کنند.

 ب: زمینه ی تهیه مواد خام در داخل افغانستان توام با مشکلات زیاد میباشد. هرگاه دولت افغانستان سهولت های زیر را در جهت رشد صنعت قالین مساعد سازد،  بدون شک تولید قالین در داخل کشور رشد چشمگیری خواهد کرد:

- اقدامات گسترده و قاطع جهت برگشت صنعت کاران قالین به کشور و مشخص کردن مناطق و شهرک های خاص به ایشان تا بشکل منسجم به تولید قالین بپردازند.

- مهیا ساختن مواد خام از هر طریق ممکن و ایجاد کارگاه های بزرگ و کوچک به آنان و همچنان زمینه ی شست و شو و قیچی در داخل با نرخ نازل و شرایط بهتر.

- بازاریابی در خارج از کشور با شرایط سهلتر گمرکی و ترانسپورتی.

- وضع کردن محدودیت برای ورود قالین های بی کیفیت خارجی.

- تبلیغ و اعلانات گسترده از طریق رسانه های چاپی و تصویری در داخل و حتا خارج از کشور.

در صورت اتخاذ این اقدامات، جایگاه قالین های افغانی در بازارهای بین المللی تقویت خواهد شد و کشورهای همسایه مجال آنرا نخواهند یافت تا قالین افغانی را با مارک و نشان خود، بفروش رسانند.